وقتی اینترنت قطع میشه، وقتی اینترنت «یه لحظه» وصل میشه! اگه این چند وقت اسم اینترنت اومده باشه، محاله جملهی «من یه لحظه وصل شدم» به گوشت نخورده باشه.
یکی با اطمینان میگه واتساپش تیک خورد، یکی اسکرینشات از یه صفحه نصفهلود شده نشون میده، یکی دیگه هم قاطعانه میگه: «نه بابا، همچین چیزی غیرممکنه!»
حقیقت اینه که قطعی اینترنت، برخلاف چیزی که تو ذهن خیلیهامونه، یه وضعیت صفر و یکی نیست. نه کاملاً وصله، نه کاملاً قطع. یه منطقه خاکستری عجیب وسطشه که هم آدم رو گیج میکنه، هم باعث این همه روایت متناقض میشه.
تو این مقاله قراره بدون شعار، بدون اغراق، و به زبون کاملاً خودمونی بررسی کنیم که:
- موقع قطعی اینترنت واقعاً چه اتفاقی میافته؟
- این «یه لحظه وصل شدیم» از کجا میاد؟
- کی واقعیه، کی توهمه؟
- و چرا تجربه آدما اینقدر با هم فرق داره؟
وقتی اینترنت قطع میشه
1. اینترنت که قطع میشه دقیقاً چی قطع میشه؟
اول از همه بیایم یه سوءتفاهم بزرگ رو صاف کنیم.
وقتی میگیم «اینترنت قطع شده»، معمولاً اینترنت گوشی یا مودم تو واقعاً خاموش نشده. نه سیمها قطع شدن، نه دکلها خوابیدن.
چیزی که بسته میشه، راه خروج اینترنت از کشوره.
یعنی چی؟ یعنی:
تو هنوز به شبکه داخلی وصلی، ولی شبکه دیگه اجازه نداره با اینترنت جهانی حرف بزنه.
میتونی اینو مثل یه شهر تصور کنی که:
- خیابونهاش بازه
- برق و تلفن هست
- مغازهها کار میکنن
اما تمام جادههای خروجی شهر رو بستن.
به همین دلیله که سایتهای داخلی بالا میان، ولی هر چی اونور مرزه، غیب میشه.
2. اینترنت ملی: اینترنت نیست، اینترانته!
اینترنت ملی اسم قشنگیه، ولی حقیقتش اینه که:
بیشتر شبیه یه شبکه داخلی خیلی بزرگه.
تو این حالت:
- بانکها کار میکنن
- سایتهای دولتی بالا میان
- بعضی اپهای داخلی نفس میکشن
ولی:
- گوگل؟ نه
- اینستاگرام؟ نه
- گیتهاب؟ خداحافظ
3. افسانه یا واقعیت: «یه لحظه وصل شدیم»
اینجا همونجاست که بحث داغ میشه.
آیا واقعاً ممکنه یه نفر تو اوج قطعی اینترنت، برای چند ثانیه به اینترنت جهانی وصل بشه؟
جواب صادقانه اینه:
بله، ممکنه. ولی نه اونطوری که تو ذهن ماست.
این وصل شدنها معمولاً:
- خیلی کوتاهن
- ناپایدارن
- و قابل تکرار نیستن
یعنی خبری از وبگردی، دانلود، یا چک کردن درستودرمون شبکههای اجتماعی نیست. بیشتر شبیه اینه که یه پنجره خیلی کوچیک، برای چند ثانیه باز میشه و بلافاصله بسته میشه.
hlh
4. لرزش اینترنت؛ وقتی شبکه خودش هم گیجه
قطع اینترنت تو دنیای واقعی، مثل قطع برق نیست که یهویی همهچی خاموش بشه.
شبکهها موجودات زندهان؛ واکنش دارن، خطا دارن، اشتباه میکنن.
بعضی وقتها موقع قطعی:
- مسیرها درست بسته نمیشن
- یا برای چند ثانیه دوباره بالا میان
- بعد دوباره میافتن
این وضعیت رو بهش میگن «لرزش مسیر».
تو همین چند ثانیه ممکنه:
- یه نوتیفیکیشن قدیمی برسه
- یه پیام نصفه سین بخوره
- یا یه سایت تا چند درصد لود بشه
و همین کافیه که مغز ما سریع نتیجه بگیره: «وصل شد!»
5. نقش کش، CDN و حافظه مرورگر
اینجا جاییه که خیلیها گول میخورن.
بعضی محتواها:
- قبلاً روی گوشی یا مرورگرت ذخیره شدن
- یا روی سرورهای نزدیک کش شدن
پس:
- صفحه باز میشه
- عکس میاد
- متن هست
ولی این اتصال جدید به اینترنت جهانی نیست.
بیشتر شبیه دیدن عکسهای قدیمی تو گالریه
6. چرا تجربه آدما با هم فرق داره؟
چرا یکی میگه وصل شدم، یکی نه؟
چون قطع اینترنت:
- برای همه اپراتورها یکسان نیست
- برای همه شهرها همزمان نیست
- حتی برای دو نفر کنار هم هم یکی نیست!
پس تجربهها واقعاً فرق میکنه، بدون اینکه لزوماً کسی دروغ بگه.
7. DNS، VPN و پروکسی به زبان خیلی ساده
اینجا جاییه که معمولاً سوءتفاهمها شروع میشن، پس بیایم خیلی ساده و بدون اصطلاحبازی توضیح بدیم.
اول: DNS یعنی چی؟
DNS مثل دفترچه تلفن اینترنته.
تو به جای اینکه آدرس عددی سرورها رو حفظ کنی، اسم سایت رو مینویسی (مثلاً google.com) و DNS میگه:
«باشه، آدرسش اینه.»
حالا وقتی اینترنت بینالملل قطع میشه:
- یا DNS خارجی جواب نمیده
- یا اصلاً اجازه پرسیدن ازش داده نمیشه
پس حتی قبل از اینکه بخوای وصل بشی، تو مرحله «پرسیدن آدرس» گیر میکنی.
دوم: VPN چیکار میکنه؟
VPN یه تونله.
میگه: «من ترافیکت رو میبرم یه جای دیگه، از اونجا برو اینترنت.»
اما یه نکته خیلی مهم هست که خیلیها حواسشون بهش نیست:
VPN خودش اینترنت نیست.
VPN هم برای کار کردن، نیاز داره یه مسیر خروجی باز باشه.
اصل ماجرا: وقتی راه خروج بستهست
اگه ارتباط خروجی کشور قطع شده باشه:
- VPN فرقی نمیکنه
- پروکسی فرقی نمیکنه
- DNS هم معجزه نمیکنه
چرا؟ چون:
مثل اینه که بخوای از یه شهر خارج شی،
حالا فرقی نمیکنه:
- با تاکسی بری
- با اتوبوس بری
- با ماشین شخصی
وقتی جاده بستهست، همه پشت در میمونن.
پس چرا گاهی «انگار» VPN وصل میشه؟
اینجا همون جاییه که خیلیها گول میخورن.
بعضی وقتها:
- اپ VPN بالا میاد
- چراغش سبز میشه
- حتی میگه Connected!
اما در واقع:
- تونل ساخته شده
- ولی دیتایی ازش رد نمیشه
این یعنی اتصال ظاهری، نه اتصال واقعی.
DNS آدرسو میده، VPN تونله، پروکسی مسیر فرعیه.
ولی وقتی راه خروج اصلی بسته باشه،
هیچکدوم نمیتونن اینترنت جهانی رو برگردونن.
8. واقعیت بین دروغ و توهم
نه، نمیشه گفت همه دروغ میگن.
نه، میشه با قاطعیت گفت اینترنت کامل هم در کار نبوده.
واقعیت جایی وسط این دوتاست.
قطعی اینترنت یه وضعیت خاکستریه؛ پر از اتصالهای نصفهنیمه، مسیرهای لرزان، و خطاهای ذهنی.
بیشتر وقتها چیزی که تجربه میکنیم:
«حس وصل شدنه»، نه خودِ اتصال.
اگه دفعه بعد کسی گفت:
«من یه لحظه وصل شدم»
شاید بهترین واکنش این باشه که بگی:
«ممکنه.»
در حالتی که اینترنت جهانی قطع هست و فقط اینترنت داخلی یا اینترانت داریم سایت هایی کخ روی سرور های داخلی هست کار می کنه. هم می تونی سایت ها رو ببینی هم خرید کنی.
هم حتی سایت جدید راه اندازی کنی. ما می تونیم براتون سایت مناسب این شرایط راه اندازی کنیم.
